The best scripts walk a tightrope. Some teachers demand verbatim lines from the original Spanish or Tagalog translation (often by Charles Derbyshire or the National Bookstore version). Others prefer modernized Filipino (Filipino-English code-switching or pure Filipino with contemporary syntax).
(Ang Eksena sa Universidad Central de Madrid)
Mga Tauhan:
Tagpuan: Isang maalikabok at madilim na silid-aralan sa Universidad Central. Ang atmospera ay mabigat at nakasasakal. May mga estudyanteng nakaupo, hinuhubaran ng dignidad.
(Ang eksena ay nagsisimula sa isang mainit na talakayan. Nakatayo si Placido Penitente sa harap ni Padre Millon.)
PADRE MILLON (Nakahalukipkip, may bahid ng pang-iilag) Kaya pala kayo nagrereporma... kayo ay mga pilosopo! Kayo ay mga filibustero! Akala niyo ba dahil sa inyong mga boses at ngalan ay matatakot kami? Kayo ay mga bata pa, mga guni-guni lang ang inyong alam!
PLACIDO PENITENTE (Pigil ang galit, kalmado ngunit matatag) Padre, hindi po kami nandito para manggulo. Nandito po kami para mangarap. Para sa ating Universidad, para sa karunungan. Ngunit anong nakikita natin? Mga kwartong mabaho, mga libro ngunit walang laman, at mga guro na... (napapawi ang salita) el filibusterismo kabanata 2130 script best
PADRE MILLON (Pumutok sa galit) Mga guro na ano?! Magsalita ka, Placido! Huwag kang magpakapangit ng loob! Kayong mga estudyanteng Pilipino, kayo ang mga pasaway! Kayo ang hindi marunong rumespeto! Kung hindi dahil sa amin, wala kayong kinabukasan!
JUANITO PELAEZ (Bulong sa katabi) Nakupo, si Placido talaga... matapang. Ako na lang kaya ang umuwi.
PLACIDO PENITENTE (Lalong tumindi ang tingin) Kinabukasan po ba, Padre? Anong klaseng kinabukanan ang itinuturo niyo sa amin? Ang pagsunod sa pagkamangmang? Ang pagtitiwala sa isang siyensyang hindi ninyo maintindihan? Tinuturuan niyo kami ng Latin at Kastila, ngunit ipinagkakait niyo sa amin ang karapatang maging Pilipino!
PADRE MILLON (Tumatawa nang ubos lakas, may paghamon) Maging Pilipino? Ano ba ang alam niyong Pilipino? Mga Indio lang kayo na nag-aangkin na may utak! Sige, ipagtanggol niyo ang inyong mga reporma! Ipakita niyo sa akin kung ano ang alam niyo!
(Mga estudyante ay nagsisigawan, ang sitwasyon ay nagiging magulo.)
MGA ESTUDYANTE (Sabay-sabay) Karapatan! Edukasyon! Hustisya! The best scripts walk a tightrope
PLACIDO PENITENTE (Sumigaw upang pigilan ang kaguluhan) Tama na! Huwag tayong magpakainebre! Padre, kung ang inyong layunin ay duyugin kami, nagkakamali po kayo. Ang bawat latigo ng pang-aapi, ang bawat salita ng paghamak... ito ay nagpapatibay sa aming mga loob!
PADRE MILLON (Napipikon, tinuro si Placido) Ikaw! Ikaw ang nagtutulak sa kanila! Ikaw ay isang erehe at isang filibustero! Lalabas ka sa aming paaralan, Placido Penitente! At lahat kayo—magsisisi kayo sa araw na itinakwil niyo ang aming kagandahang-loob!
PLACIDO PENITENTE (Ngumiti nang mapang-uyam) Kagandahang-loob? Wala po kayong karapatang gamitin ang salitang iyan. Hindi po kayo nagtuturo... kayo po ay naghahasik ng lagim. At kung palabas niyo po ako, hayaan niyo. Mas mabuti pang lumabas ako sa pinto ng inyong kabulukan kaysa manatili sa loob ng inyong kasinungalingan!
(Si Placido ay tumalikod nang matarik. Ang mga estudyante ay nagsitahimikan, nanlaki ang mga mata sa tapang ng kanilang kagrupo.)
PADRE MILLON (Sumigaw sa likod) Huwag kayong babalik! Hindi kayo tuturuan ng siyensya! Mga hayop!
PLACIDO PENITENTE (Huminga nang malalim, humarap sa mga estudyante) Mga kababayan, kapatid... ang siyensya na kailangan natin ay hindi matatagpuan sa silid-aralan na ito. Ito ay matatagpuan sa ating puso, sa ating pagkakaisa. Lumabas tayo... at ipagpatuloy ang laban sa labas. Tagpuan: Isang maalikabok at madilim na silid-aralan sa
(Ang eksena ay nagtatapos sa paglabas nina Placido at ng iba pang estudyante. Padre Millon ay nanatiling nakatayo, mukhang natalo ngunit puno ng poot.)
Ang Kabanata 21 ay "best" dahil ito ang turning point. Dito natin nakita na ang mga estudyante—ang kinabukasan ng bansa—ay handa nang lumaban. Hindi na sila ang mga pasistang tinatagubilin lamang ng mga prayle. Sila na ang nagsisimulang maghasik ng apoy.
At si Placido? Siya ay nagsilbing salamin. Sa kanyang pagtatanong at pagtatanggol, naramdaman natin ang galit na tago sa puso ng bawat Pilipino noon—ang galit na kalaunan ay magiging himagsikan.
By Chapter 30, Simoun (Crisostomo Ibarra in disguise) is a broken revolutionary. Juli’s death convinces him that violence is the only answer.
When a script interweaves these two chapters, it transforms from a history lesson into a timeless tragedy about the failure of reform and the necessity of—or the cost of—revolution.